Elección Histórica da Costa da Morte

Continuamos con esta singradura histórica da Elección Histórica da Costa da Morte, artellada entre corcubion.com e quepasanacosta.com. Esta iniciativa didáctica que pretende recuperar pedazos da nosa historia para traelos aos días de hoxe a través da rede. Recuperalos a base de nomes, a base daquelas persoas que foron claves no desenvolvemento de cada concello.

Quedamos en Laxe, onde, nada menos que Xosé María Lema Suárez, unha verdadeira eminencia no mundo da historia, tróuxonos esta selección.

Isidro Parga Pondal

Profesor e xeólogo nado en Laxe (A Coruña, 17-12-1900). Acaba de ser homenaxeado no Día do Científico Galego. Ensino primario e bacharelato en Santiago de Compostela, onde espertou a súa vocación pola química, unha materia que estudaba, xunto coa de física, con Vicente García rodeja. Este interese fixo que ou seu avó, Isidro Pondal Abende, construíse ou xardín dá súa casa un pequeno laboratorio químico para que realizase nel vos seus primeiros experimentos.

En 1918 transladouse a Madrid co obxetivo de estudar Ciencias Químicas, carreira na que se licenciou 1922. En 1923, cando xa comezara a preparalas materias do doutouramento, obtivo, por oposición, unha praza de auxiliar quémica Inorgánica e Analítica na recentemente creada Sección de Química da Facultade de Ciencias na Universidade de Santiago de Compostela, onde o vemos na foto á esquerda. Non mesmo ano naceu en Santiago, ou Seminario de Estudos Galegos, unha institución que tería unha gran repercusión na súa vidaposterior.

Máis información

• Udc.es: Breve historia del Laboratorio Xeolóxico de Laxe.

Antón Zapata García

(Laxe, A Coruña, 26- 12- 86; Bos Aires, 21- 6- 1953). Poeta, emigrou en plena mocidade a Bos Aires, onde residiu ata o seu falecemento. Escribiu poesías e artigos de temática galega nos principios nos principais xornais da capital arxentina. Foi membro da sociedade protectora do seminario de estudos galegos de Compostela e publicou “Eduardo Pondal. Alma, sentimento e libertá dá terra galega (Bos Aires, s.a.)”, conferencia que pronunciou en 1930, no Orfeón Español. O mesmo ano da súa morte publicouse unha sección das súas poesías co título de “A roseira dá soidade” (A Coruña, 1957), con prólogo de Otero Pedrayo. Segundo Carballo Calero (Historia dá literatura galega contemporánea, Vigo, 1975) “con resoancias pondalianas, ou verso de zapata, nos mellores momentos, manifestase dentro dá tendencia moderada modernista”.

• Concello de Laxe: Antón Zapata.

Juan Antonio Posse

Juan Antonio Posse Varela naceu na parroquia de Soesto (Laxe) o 26 de decembro de 1766, e finou en San Andrés de Rabanedo (León), onde era párroco, en 1854. Falamos dun crego, ilustrado, liberal (cando todos os curas eran absolutistas), constitucionalista español e pre-nacionalista galego (tendo en conta esa carta á Coruña de 1820). Distinguiuse pola súa ilustración, as súas ideas exaltadas e a enerxía do seu carácter, o que lle carrexou unha dura persecución entre os anos 1814 e 1823. É autor dunha obra manuscrita que leva por titulo Historia Bibliográfica ou Historia da Vida e feitos de Don Juan Antonio Posse, escrita polo mesmo hasta o ano 1834.

Representante curiosísimo daquel clero liberal, “doceañista”, ten particular importancia para coñecer a psicoloxía dunha xeración que influíu notoriamente na nosa historia e as interioridades de moitos acontecementos que só por de fóra, e con gran inseguridade, foron ata agora resaltados”. Faleceu en 1854, na vila de San Andrés de Rabanedo, en León, onde era párroco.

Máis información

Columnas de Xosé Maria Lema en Vieiros sobre o cura Posse:

• O cura Posse, un esquecido precursor do galeguismo contemporáneo (I).
• O cura Posse, ignorado pola historiografía galega (e II).

Colaborador:Xosé María Lema Suárez

Natural da Terra de Soneira (Bamiro-Vimianzo, 30.9.1950). É Catedrático de Xeografía e Historia de ensino secundario desde 1992. Exerceu a docencia nos institutos Fernando Blanco de Lema, de Cee; noMarqués de Suanzes, de Ferrol, e Antón Losada Diéguez, d’A Estrada. Foi tamén profesor asociado do Departamento de Historia da Arte da Universidade de Santiago (curso 1991-1992). Doutor en Historia da Arte con Premio Extraordinario de Doutoramento do curso 1990-1991 da Universidade de Santiago, coa tese A Arte Relixiosa no arciprestado de Soneira (xaneiro 1991), que foi a primeira redactada e defendida en lingua galega na especialidade da Historia da Arte.

É o Presidente do Seminario de Estudos Comarcais da Costa da Morte. Membro correspondente da Real Academia Galega (2002) e numerario (patrón) do Museo do Pobo Galego (2005). Tamén pertence á Asociación Galega de Onomástica (AGOn), á Asociación de Escritores en Lingua Galega (AELG), á Asociación de Tradutores Galegos (ATG), á Asociación Internacional de Estudos Galegos (AIEG), a Nova Escola Galega (NEG) e á sección de Etnografía e Folclore do Instituto Padre Sarmiento de Estudios Galegos (1982). Na actualidade (2005) foi elixido primeiro presidente do recén constituído Seminario de Estudos Comarcais para a Promoción do Patrimonio Cultural da Costa da Morte (SECCOM).

A súa obra está relacionada coa investigación e co ensaio nos eidos da historia da arte, a historia xeral, a etnografía, a lexicografía, a lingüística e a onomástica. Ademais do Premio Extraordinario de Doutoramento (1990-1991) da Universidade de Santiago, como investigador recibiu os premios ‘Pedrón de Ouro de Etnografía’ (1976), e ‘Antón Losada Diéguez’ de Investigación (1994).